Een Europese richtlijn is geen wet die in elk land hetzelfde werkt. Ze wordt omgezet, en bij die omzetting maakt een lidstaat keuzes: over wie er precies onder valt, wie er toezicht op houdt, en welke consequenties gelden als iets ontbreekt. Frankrijk staat bekend als een land dat Europese regelgeving grondig verwerkt in zijn eigen rechtstraditie, met een lange geschiedenis van niet-financiële rapportageverplichtingen die al vóór de huidige Europese regels bestonden. Dat maakt de Franse uitwerking een goed voorbeeld van hoe nationale koppen ontstaan: niet door afwijking om het afwijken, maar door inpassing in een systeem dat er al was.
Frankrijk kende al langer verplichtingen rond de rapportage van sociale en milieu-informatie, verankerd in het handelsrecht. Toen de Europese lijn kwam, moest die worden ingepast in dit bestaande stelsel, niet naast een leeg veld gelegd. Dat heeft gevolgen voor hoe breed of smal de nationale reikwijdte uitvalt, en voor welke ondernemingsvormen specifieke aandacht krijgen. Een lidstaat met een eigen traditie op dit gebied vertaalt een Europese drempel vaak door de bril van wat er al gold, en dat kan de facto tot een andere afbakening leiden dan de tekst van de richtlijn op het eerste gezicht suggereert.
Daarnaast bepaalt elke lidstaat zelf welke toezichthouder verantwoordelijk is en hoe die toezichthouder optreedt. In Frankrijk speelt de rol van onafhankelijke derde partijen die de rapportage moeten controleren al langer een rol in het bestaande systeem. Hoe die rol zich verhoudt tot de nieuwe Europese assurance-eisen, en welke instantie daarop toeziet, is een vraag die per land verschillend wordt beantwoord. Dat is een tweede laag waarop nationale uitwerking van een Europese regel afwijkt: niet alleen wie moet rapporteren, maar wie controleert of dat goed gebeurt.
De reikwijdte van een Europese verplichting hangt af van criteria die door de lidstaat concreet worden gemaakt, en van hoe bestaande nationale definities zich daartoe verhouden. Een onderneming die naar Europese maatstaven net wel of net niet onder een verplichting valt, kan in de Franse uitwerking anders worden ingedeeld, afhankelijk van hoe nationale drempels en definities zijn geformuleerd. Dat is geen kwestie van een andere richtlijn; het is een kwestie van een andere vertaling van dezelfde richtlijn.
Ook de gevolgen van niet-naleving zijn een nationale keuze. Een Europese richtlijn schrijft voor dat er sancties moeten zijn, maar niet welke. Frankrijk kent een eigen stelsel van handhaving binnen het ondernemingsrecht, met eigen procedures en eigen instanties die daarbij een rol spelen. Wie ervan uitgaat dat de sanctie voor het ontbreken van rapportage overal in Europa hetzelfde karakter heeft, gaat voorbij aan het feit dat dit precies het onderdeel is waar lidstaten het meest vrijheid hebben gekregen.
Voor een organisatie met activiteiten in Frankrijk levert dit een concrete vraag op: welke instantie is bevoegd voor de dochter of het hoofdkantoor daar, welke assurance-partij mag optreden, en hoe verhoudt de Franse historie van niet-financiële rapportage zich tot de nieuwe Europese systematiek. Dat zijn geen vragen die met een algemene Europese samenvatting te beantwoorden zijn. Ze vragen om een blik op de actuele Franse tekst en op de manier waarop de bevoegde instantie daar invulling aan geeft, want dat is precies het niveau waarop de nationale kop van deze pagina zich afspeelt.
Deze vraag is niet unieker voor Frankrijk. Dezelfde vertaalslag speelt zich af in ieder land met een eigen rechtstraditie op het gebied van niet-financiële informatie of ondernemingsrecht. Zo kan een lezer nagaan hoe de Belgische uitwerking van toezicht en reikwijdte zich verhoudt tot de Europese lijn, hoe Spanje de Europese drempels heeft ingepast in zijn nationale ondernemingsrecht, of hoe Italië de aansluiting tussen bestaande rapportageverplichtingen en de nieuwe Europese regels heeft vormgegeven. Voor organisaties met vestigingen in meerdere landen is dit precies de reden waarom een enkelvoudige, Europese blik op de verplichting niet volstaat: elk land voegt zijn eigen laag toe.
Weten dat Frankrijk afwijkt van de Europese lijn is een eerste stap. De volgende stap is vaststellen wat dat concreet betekent voor de eigen organisatie: welke verplichting precies geldt, wie daarvoor verantwoordelijk is, welk bewijs daarvoor nodig is en welke control aantoont dat het proces onder controle is. Dat is het onderdeel waar deze site zich op richt, en waar de Compliance Check een structuur voor biedt: per verplichting een eigenaar, een bewijsstuk en een control, zodat een bestuur, CFO, general counsel of internal auditor kan aantonen dat de organisatie in control is, ook wanneer nationale koppen als deze de uitkomst compliceren.
De tool die dit voor de eigen situatie concreet maakt, is in aanbouw. Wie hier nu al gebruik van wil maken, kan zich aanmelden voor de wachtlijst.
Een vraag die vaak volgt op het uitzoeken van verplichtingen, is hoeveel van het bijbehorende werk daadwerkelijk door mensen gedaan moet worden. De [werkscan van FTE TO AI](/) rekent per taak uit welk deel daarvan door AI is over te nemen, van het opstellen van rapportages tot het bijhouden van bewijsstukken per land.
Vraag maar welke verplichting op u van toepassing is, en waaraan u dat kunt aantonen.
Antwoorden komen uit de kennisbank van deze site. Geen advies op maat, en geen scan van uw bedrijf.