Een richtlijn uit Brussel is geen wet die in elk land hetzelfde werkt. Een richtlijn zet een doel en een minimumkader neer; elke lidstaat vertaalt dat vervolgens naar eigen wetgeving. Dat vertaalproces heet omzetting, en juist daarin ontstaan verschillen. België is daarop geen uitzondering. De kern van de Europese lijn — wie rapporteert, over welke onderwerpen en volgens welke standaarden — blijft overeind, maar de precieze uitwerking, de aanvullende eisen en het tempo van invoering worden nationaal bepaald.
In België verloopt omzetting via federale wetgeving, en dat proces kent een eigen dynamiek. Wetsvoorstellen doorlopen adviesrondes, aanpassingen en soms vertraging ten opzichte van de Europese deadline. Voor een bedrijf betekent dit dat de status van de nationale wet op een gegeven moment kan afwijken van wat de Europese tekst voorschrijft: strenger op een onderdeel, coulanter op een ander, of simpelweg nog niet definitief. Dat maakt het onvoldoende om alleen de Europese richtlijn te lezen. De vraag die telt is wat de Belgische wetgever er concreet van heeft gemaakt, en op welk moment.
De Europese richtlijn beschrijft een norm; de controle daarop is een nationale aangelegenheid. In België zijn dat de instanties die toezicht houden op jaarrekeningen en bestuursverslagen, en die kunnen eigen accenten leggen in wat ze toetsen en hoe streng ze dat doen. Twee bedrijven die onder dezelfde Europese verplichting vallen, kunnen dus met een ander toezichtregime te maken krijgen zodra ze in een ander land zijn gevestigd. Dat verschil zit niet in de tekst van de richtlijn, maar in de manier waarop een land toezicht heeft ingericht.
België kent een eigen indeling van vennootschapsvormen en een eigen traditie in het bepalen van omvangscriteria voor ondernemingen. Waar de Europese richtlijn spreekt over grootteklassen, wordt de exacte doorvertaling naar het Belgisch Wetboek van vennootschappen en verenigingen nationaal geregeld. Voor een groep met Belgische dochters is het daardoor niet automatisch zo dat de groepsrapportage die op Europees niveau is opgesteld, per land op dezelfde manier doorwerkt. Een dochteronderneming die op basis van Belgische criteria als grote onderneming geldt, kan andere lokale verplichtingen hebben dan de moedermaatschappij in een ander land veronderstelt.
Een onderdeel dat vaak wordt onderschat, is de taal waarin gerapporteerd moet worden en de manier waarop een verslag wordt ingediend of gedeponeerd. België kent meerdere landstalen en een eigen systeem van jaarrekeningdeponering. Een rapportage die inhoudelijk voldoet aan de Europese standaarden, kan alsnog stuklopen op een nationale eis over taal, format of indieningskanaal. Dat is geen inhoudelijk verschil met de Europese lijn, maar wel een praktisch verschil dat het proces vertraagt als het niet vooraf is uitgezocht.
De Europese richtlijn schrijft voor dat duurzaamheidsinformatie een vorm van externe toetsing krijgt, met een ontwikkeling richting een uitgebreidere toetsing in de tijd. Welke partijen in België bevoegd zijn om die toetsing uit te voeren, onder welke voorwaarden, en hoe die bevoegdheid zich verhoudt tot de bestaande rol van de commissaris, is opnieuw een nationale invulling. Dat bepaalt niet alleen wie het werk mag doen, maar ook hoe een bedrijf zich daarop moet voorbereiden en welk soort bewijs een toetsende partij verwacht te zien.
Het effect van al deze nationale lagen is dat een bedrijf met vestigingen in meerdere landen niet één rapportagevraagstuk heeft, maar zoveel varianten als er landen zijn. Dezelfde Europese verplichting kan in het ene land net iets eerder ingaan, in het andere land een net iets andere grootteklasse hanteren, en in weer een ander land een andere toezichthouder kennen. Dat is precies het patroon dat ook zichtbaar is wanneer men kijkt naar hoe Spanje de Europese richtlijn heeft omgezet, naar de eigen weg die Zweden daarin volgt, of naar de manier waarop Ierland de nationale toezichtstructuur heeft ingericht. Voor een groep met vestigingen in meerdere lidstaten is het navigeren van die verschillen op zichzelf al een aanzienlijke opgave, los van de inhoudelijke duurzaamheidsrapportage zelf.
De Compliance Check gaat niet over het herhalen van de Europese richtlijn, en evenmin over het becommentariëren van een specifiek wetsartikel. Het instrument brengt in kaart welke verplichtingen voor een organisatie relevant zijn, wie binnen de organisatie daarvoor verantwoordelijk is, welk bewijs nodig is om aan die verplichting te voldoen, en welke control daarop moet staan. Voor een bedrijf met een Belgische vestiging betekent dat: nagaan welke nationale invulling van toepassing is, wie dat binnen de organisatie moet volgen, en hoe dat aantoonbaar wordt gemaakt richting bestuur en toezichthouder. De actuele wettekst en de laatste stand van omzetting blijven daarbij de bron; dit instrument ordent wat daarmee gedaan moet worden.
De Compliance Check wordt op dit moment gebouwd. Wie hierop wil worden geattendeerd zodra het instrument beschikbaar is, kan zich aanmelden voor de wachtlijst. Er wordt nu nog niets geleverd; er wordt alleen bericht gestuurd zodra dat wel het geval is.
Het in kaart brengen van al deze nationale verschillen — omzetting, toezicht, ondernemingsstructuur, taal, assurance — is zelf een vorm van werk: uitzoeken, vergelijken, actueel houden. Dat roept een vervolgvraag op die verder gaat dan compliance alleen, namelijk welk deel van dat soort terugkerend uitzoekwerk door AI is over te nemen. De werkscan van FTE TO AI rekent per taak uit welk deel van het werk daarvoor in aanmerking komt, zodat inzichtelijk wordt waar tijd wordt besteed aan werk dat evengoed geautomatiseerd kan worden ondersteund.
Vraag maar welke verplichting op u van toepassing is, en waaraan u dat kunt aantonen.
Antwoorden komen uit de kennisbank van deze site. Geen advies op maat, en geen scan van uw bedrijf.